Λέσβος :: Η Παραδοσιακή
Οι διαδρομές, oι άνθρωποι και η ζωντανή παράδοση του τρίτου μεγαλύτερου νησιού της ελλάδας.

Μυτιλήνη – Αγιάσος – Πλωμάρι – Βατερά

Αφετηρία η Μυτιλήνη, με τα καταπληκτικά αρχοντικά στην περιοχή Σουράδα, ένδειξη της μεγάλης ακμής της πόλης όταν ανθούσαν οι σαπωνοποιίες, τα ελαιοτριβεία του νησιού και το εμπόριο με την Ανατολή. Σήμα κατατεθέν ο ναός του Aγίου Θεράποντα, με τον εντυπωσιακό (και πολυφωτογραφημένο) τρούλο, και η αγορά στο πλακόστρωτο της οδού Ερμού, όπου αξίζει μια βόλτα τα πρωινά. Οι ψαράδες διαλαλούν τη σπουδαία πραμάτεια τους, οι πλανόδιοι πωλητές βγάζουν πάγκους με βότανα από τα βουνά και κολοκυθοανθούς, το κρεοπωλείο του Καμπούρη πουλάει μυρωδάτο παστουρμά (έρχονται πελάτες από την Τουρκία ειδικά γι’ αυτόν), το μπακάλικο του Αλμπάνη, που λειτουργεί από το 1973, έχει στα ψυγεία του το απόσταγμα από τα καλύτερα λεσβιακά τυριά -όπως τη γραβιέρα του Κουτσουκτώνη, το λαδοτύρι του Βασίλα, το κασέρι του Θύμελη και τις καταπληκτικές μαρμελάδες του Παπαγιαννίδη. Επιβάλλεται ένα ούζο στον Ερμή (τηλ. 22510-26.232), ένα παραδοσιακό καφενείο που μετράει δύο αιώνες ζωής και σερβίρει ωραίους μεζέδες. Επισκεφτείτε τα είδη σαγματοποιίας Αργκοπιάν, για να δείτε από κοντά πώς κατασκευάζουν τις περίτεχνες σέλες που φορούν στα άλογα στα δεκάδες πανηγύρια του νησιού. Δίπλα στο παλιό λιμάνι βρίσκεται και το κάστρο της Μυτιλήνης, από τα μεγαλύτερα της Μεσογείου.

Επόμενη στάση η Καρήνη, ένα κατάφυτο χωριό με ένα ποτάμι να το διασχίζει και ένα καφενείο, όπου ο ντόπιος ζωγράφος Θεόφιλος έχει φιλοτεχνήσει έργα του. Παραδίπλα, μια τεράστια κουφάλα ενός πλάτανου χρησίμευε ως το ασκητήριό του. Παράκαμψη για τους Αγίους Αναργύρους, για το καφενείο του Λιώνα (τηλ. 22520-22.765), όπου, σε ένα μαγευτικό τοπίο κάτω από τεράστιους πλάτανους, σερβίρει ένα μείγμα λεσβιακής και ισπανικής κουζίνας. Στον Ασώματο η «ατραξιόν» είναι το καφενείο της πλατείας, μέσα στο οποίο έχουν φωλιά τα χελιδόνια, ενώ ακριβώς δίπλα βρίσκεται και το εργαστήριο ξυλογλυπτικής του Λημνιώτη.

 Συνεχίζετε για την Αγιάσο, το πιο χαρακτηριστικό ορεινό χωριό του νησιού. Κάντε μια βόλτα στα σοκάκια κάτω από τη δροσιά των πασχαλιών που βρίσκονται στις πέργκολες και δοκιμάστε οπωσδήποτε το τονωτικό ρόφημα καϊνάρι (μείξη 8 μπαχαρικών και βοτάνων) στο καφενείο Ο Γιαννάκης, απέναντι από την είσοδο της εκκλησίας. Στο φούρνο του Μακεδόνα έχει ωραία, αυθεντικά παξιμάδια, στον γυναικείο συνεταιρισμό γλυκά του κουταλιού και αμυγδαλωτά, στην είσοδο του χωριού καταπληκτικά κεραμικά στον Χατζηγιάννη, ενώ στην Πάνω Αγιάσο αξίζει μια στάση για φαγητό στου Παπέλη (τηλ. 22520-22.936), με τους υπέροχους μεζέδες και τα τσιτάτα στην τοπική ντοπιολαλιά στα κάδρα. Μετά, στο Μεγαλοχώρι, από μια υπέροχη διαδρομή σε βατό χωματόδρομο, και ύστερα στο Πλωμάρι, με τα επιβλητικά αρχοντικά, τα αστικά καφενεία και τα αποστακτήρια ούζου, όπως το δημοφιλές Ούζο Πλωμαρίου Ισιδώρου Αρβανίτου. Το Αθανασιάδειον και το Βενιαμίν ο Λέσβιος είναι από τα πιο ωραία καφενεία του νησιού. Μετά το Πλωμάρι βρίσκεται η παραλία Μελίντα, με έναν ξύλινο μόλο στο μέσον της και μια ωραία ταβέρνα στα δεξιά της. Στη συνέχεια είναι το Παλαιοχώρι και τα περίφημα Βατερά, με την τεράστια, δημοφιλή παραλία. Στην επιστροφή για Μυτιλήνη, κάντε μια στάση στον Άγιο Δημήτριο για χειροποίητο γλυκό του κουταλιού στο μαγαζί της Κυρα-Ρήνης και ύστερα κατευθυνθείτε προς το Πέραμα, στον μαγευτικό κόλπο της Γέρας, όπου βρίσκεται ίσως η καλύτερη ψαροταβέρνα του νησιού: ο Μπαλουχανάς (τηλ. 22510-51.948) σερβίρει γκιουζλεμέδες, φρέσκα ψάρια, θαλασσινά (κυδώνια, φούσκες), γαύρο τουρσί και πλήθος μεζέδων με πρώτη ύλη αποκλειστικά προϊόντα της περιοχής. Μην παραλείψετε να επισκεφτείτε το Μουσείο Βρανά (τηλ. 22510-82.007) στον Παπάδο, ένα χώρο αριστοτεχνικής αισθητικής, όπου εξιστορείται η διαδρομή της ελιάς από το δέντρο μέχρι να γίνει εκλεκτό λάδι.

Προς τον Μόλυβο

Ο κόλπος της Γέρας, όπως και αυτός της Καλλονής, είναι πολύ σημαντικά κομμάτια της μορφολογίας του νησιού. Ο δεύτερος, διάσημος για τη μεγάλη ποικιλία οστράκων που έχει στο βυθό του, αλλά και για την περίφημη παπαλίνα (η σαρδέλα που ζει στον κόλπο με μικρότερο μέγεθος από τη συνηθισμένη, αλλά πιο παχιά, η οποία τρώγεται ωμή, αφού «ψηθεί» για 2 – 3 ώρες σε χοντρό αλάτι) και ο πρώτος για το εκπληκτικής ομορφιάς τοπίο του. Στον κόλπο της Καλλονής πολύ ενδιαφέρον έχει ο Ροδότοιχος στην Αποθήκα (μήκους 50 μέτρων και ύψους 6 μέτρων – εξαιρετικό δείγμα αρχαϊκού τείχους), ενώ στον κόλπο της Γέρας αξίζει να περιηγηθείτε την ακτογραμμή του με καΐκι ή με φουσκωτό, να θαυμάσετε τα παραθαλάσσια ψαροχώρια και να κάνετε μπάνιο στην παραλία του Αγίου Ερμογένη, που βρίσκεται στην είσοδο του κόλπου.

Ακολουθώντας τον παραλιακό δρόμο που διασχίζει την ανατολική πλευρά του νησιού, κάντε στάσεις στη Θερμή (όπου τα λουτρά είναι προς το παρόν κλειστά), στο γραφικό λιμανάκι της Σκάλας Μιστεγνών και σε αυτό της Σκάλας Νέων Κυδωνιών (όπου βρίσκεται το εξαιρετικό ουζερί του Μαγγανά, (τηλ. 22510-94.229). Αν έχετε τζιπ, ακολουθήστε τον ορεινό χωματόδρομο που καταλήγει στην Αγία Παρασκευή, ένα πανέμορφο χωριό με πολλά αρχοντικά, που σφύζει από ζωή. Εκεί, στον Τσακύρη, στην πλατεία, θα βρείτε τα γευστικά ντόπια γιαούρτια του Βαρδαξή και το Εύγευστον.

Συνεχίστε για Μανταμάδο, όπου ακριβώς στην είσοδο του χωριού βρίσκεται το κεραμοποιείο του Στέλιου Σταμάτη, ο οποίος κατασκευάζει περίτεχνες γλάστρες, τασάκια, κούπες και γάστρες για γιουβέτσι με παραδοσιακό τρόπο. Συνέχεια για το τυροκομείο του Μυστακέλλη, το οποίο θεωρείται το καλύτερο του νησιού, όπου θα αγοράσετε αυθεντικό λαδοτύρι, φέτα, βούτυρο και πρώτης ποιότητας πρόβειο γιαούρτι. Επόμενη στάση η Πελόπη, που τη διατρέχει ο ποταμός Τσικνιάς. Συνεχίστε για Υψηλομέτωπο και ύστερα για Στύψη και Πετρί, όπου βρίσκεται η εξαιρετική ταβέρνα Βενιζέλος (τηλ. 22510-41.239), με θέα όλο το χωριό και την παραλία της Πέτρας, και στη συνέχεια για Πέτρα, με την επιβλητική Παναγία τη Γλυκοφιλούσα, που είναι χτισμένη στην κορυφή ενός βράχου, στη μέση του οικισμού.

Επόμενη στάση ο περίφημος Μόλυβος, ένα από τα πιο ωραία χωριά της Ελλάδας η νησιώτικη Μονεμβασιά, όπως την αποκαλούν. Το βράδυ ανάβουν τα φώτα του κάστρου και τα ταβερνάκια ανάβουν τα κεριά στα πλακόστρωτα. Μην παραλείψετε να κάνετε μια βουτιά στις τέσσερις συνεχόμενες παραλίες των Αγίων Αναργύρων (από τις καλύτερες του νησιού), που ξεκινούν ακριβώς μετά τα λουτρά της Εφταλούς, με τον θολωτό τρούλο που βρίσκεται σχεδόν πάνω στη θάλασσα. Συνεχίστε γιαΣυκαμνιά, πανέμορφο χωριό του Στράτη Μυριβήλη. Μια γκαζόζα στο καφέ Ρεματιά και ύστερα ανάβαση με τα πόδια στα σοκάκια. Το επίνειο του χωριού είναι η Σκάλα Συκαμνιάς, με την εντυπωσιακή εκκλησία της Παναγιάς της Γοργόνας, χτισμένη σε ένα βράχο δίπλα από το μόλο των ψαράδων. Στάση για καφέ και παγωτό στον Κάβο, με τον τεράστιο, ζωντανό, πλουμιστό παπαγάλο. Για την επιστροφή στον Μόλυβο επιλέξτε τον παραλιακό χωματόδρομο, ο οποίος περνάει από το καταπληκτικό παραδοσιακό ταβερνάκι Λυγαριά, που διαθέτει εξαιρετικό φαγητό.

Μόλυβος – Ερεσός

Bουτιά στην παραλία Ψειριάρα (πέντε λεπτά από τον Μόλυβο, κατάλληλη για γυμνισμό), πριν πάρετε το δρόμο προς Σκουτάρο και συνεχίσετε για Φίλια, όπου αξίζει να κάνετε μια στάση στο υπέροχο καφενείο του Νίκου Κουτσαβλή, που λειτουργεί πό το 1932. Επόμενη στάση το Σκαλοχώρι, όπου υπάρχει γυναικείος συνεταιρισμός με εξαιρετικά προϊόντα (γλυκά κουταλιού, χειροποίητο μανεστράκι κ.ά.), και ύστερα Χίδηρα, όπου βρίσκεται το οινοποιείο του Μεθυμναίου (τηλ. 22530-51.518). Το διεθνώς βραβευμένο κρασί του χρησιμοποιεί το αρχαίο λεσβιακό κρασοστάφυλο. Στο ίδιο χωριό βρίσκεται και το εκπληκτικό καφενείο του Παναγιώτη Λουκίδη (από το 1881), όπου η κυρία Αγλαΐα θα σας βγάλει να φάτε ό,τι έχει φτιάξει για το σπίτι της.

 Κατηφορίστε νότια για το πιο εντυπωσιακό αξιοθέατο του νησιού, το απολιθωμένο δάσος στο Σίγρι, για να δείτε τους απολιθωμένους κορμούς, διάσπαρτους σε μια έκταση 150 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Εξαιρετικό είναι και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους (τηλ. 22510-47.033) μέσα στο χωριό, το οποίο έχει σχεδιάσει ο αρχιτέκτονας Αλέξανδρος Τομπάζης. Δίπλα στον οικισμό βρίσκεται η παραλία Φανερωμένη, με έναν μεγάλο βράχο στο μέσον της, που τη χωρίζει στα δύο. Πάρτε το χωματόδρομο που συνδέει το Σίγρι με την Ερεσό και σταματήστε στην Τσιχλιώντα, μια αχανή παραλία όπου εκβάλλει ο ομώνυμος ποταμός, σχηματίζοντας σημαντικό υδροβιότοπο. Για φαγητό αναζητήστε την παραλία του Χρούσου, όπου, σε ένα αμμώδες τοπίο γεμάτο αγριόπαπιες που πλατσουρίζουν σε νερόλακκους, η κυρία Μαρία έχει μετατρέψει ένα παλιό λεωφορείο σε καντίνα και μαγειρεύει συγκλονιστικά (δοκιμάστε κεφτεδάκια, κολοκυθοανθούς και γιαούρτι που φτιάχνει μόνη της).

Τελευταία στάση η Σκάλα Ερεσού, το μέρος όπου προσωποποιείται η καλοκαιρινή ανεμελιά. Τα μπαρ και τα εστιατόρια με τις εξέδρες χτισμένες πάνω στην άμμο σάς ταφέρουν σε εξωτικούς προορισμούς. Το Parasol (τηλ. 22530-52.050) με τα υπέροχα κοκτέιλ και την έθνικ μουσική δίνει το σύνθημα για νυχτερινά πάρτι και οι βραδινές βουτιές στη θάλασσα συνθέτουν ένα σκηνικό απόλυτης ευφορίας και ανεμελιάς.